Menu

Nieuw boek over vondsten Doggerland

Doggerland is het gedeelte van de Noordzee dat aan Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Denemarken grenst. Dat dat gebied vol ligt met archeologisch materiaal, weten we al sinds vissers omstreeks 1900 met hun netten allerlei objecten naar boven haalden. Het gebied staat al zo’n 8000 jaar onder water, maar de vondsten uit Doggerland spreken nog altijd tot de verbeelding: dit zijn de resten van onze mammoetjagende, prehistorische voorouders. Nu is er een nieuw non-fictieboek verschenen over deze vondsten uit Doggerland: ‘Lied van de tijd.’

Lied vande tijd cover (voorkant)

In het als memoires geschreven Lied van de tijd: Op zoek naar Doggerland onderzoekt de Britse auteur Julia Blackburn, vaak aan de hand van bezoeken die ze aflegde bij verzamelaars, vissers en wetenschappers, de geschiedenis en vondsten van Doggerland. Hierbij gaat ze een persoonlijke toon niet uit de weg: ze beschrijft haar eigen vondsten van Doggerlandse fossielen tijdens vele kustwandelingen, die ze op het bureau van haar overleden man bewaart. Behalve een persoonlijk getinte geschiedschrijving van Doggerland is Lied van de tijd ook een bespiegeling over tijd, verandering en hoe we dit als mensen ervaren.

De Doggerlanders waren jager-verzamelaars: we hebben van hen vuurstenen artefacten en pijlpunten of spitsen van been of gewei gevonden, en stukken bot en gewei met snij- en bewerkingssporen. Daarnaast zijn er menselijke botresten gevonden die op allerlei manieren zijn onderzocht: naast de bekende dateringsmethode met koolstof-14 weten we door isotopenonderzoek ook het nodige over bijvoorbeeld hun dieet. Ze begonnen met de jacht op kuddes grote planteneters (zoals paarden, edelherten en mammoeten) tot zeker na de laatste IJstijd zo’n 11.000 jaar geleden. Maar door de stijging van het water veranderde het landschap van Doggerland sterk tot wetlands, wat minder geschikt was voor grote grazers. Dit leidde tot een aangepast dieet voor de mensen van tot 8000 jaar geleden: er kwam vooral (zoetwater)vis, otter, bever en watervogel op het menu te staan.

Wat we weten over Doggerland, komt overigens niet alleen maar uit wat vissers naar boven halen uit de Noordzee. Bij projecten zoals het kunstmatige schiereiland de Zandmotor en de Tweede Maasvlakte wordt veel zand uit de Noordzee opgespoten. In dit zand zitten precies de vondsten die ons veel kunnen vertellen over de geschiedenis van Doggerland. De precieze context ontbreekt natuurlijk (net zoals bij vondsten in visnetten), maar door de toenemende mogelijkheden van modern (isotopen)onderzoek leren we steeds meer van deze artefacten en menselijke resten. Zo geven de vondsten van Doggerland steeds meer de geheimen prijs van de bewonings- en kolonisatiepatronen van Noordwest-Europa, en de invloed van klimaatverandering in het verleden.

Wil je, naast Lied van de tijd, meer weten over de vondsten van Doggerland? Wij schreven hier al eerder over in het kader van de Archeologische Kroniek van Zuid-Holland van 2016. Dat stuk kun je hier teruglezen. Voor meer informatie over de Zandmotor en de vondsten daar kun je ook deze ArcheoVlog bekijken:

Lied van de tijd: Op zoek naar Doggerland van Julia Blackburn is in het Nederlands vertaald door Paul van der Lecq en uitgegeven bij De Bezige Bij. Onlangs is er in Trouw een recensie verschenen.